هنگام انتخاب الکترود جوشکاری متناسب با فلز پایه، در انتهای شماره فنی الکترودها با حروف یا اعدادی مواجه میشویم که شناخت آنها برای دستیابی به جوش باکیفیت ضروری است. در سیستم نامگذاری الکترودهای جوشکاری قوسی با پوشش (SMAW) بر اساس استانداردهای AWS A5.1، AWS A5.5 و AWS A5.4، پس از کد اصلی الکترود، حروفی درج میشود که به آنها «حروف پسوندی» (Suffix Letters) میگویند.
این پسوندها بیانگر ویژگیهای خاصی مانند مقاومت در برابر رطوبت، میزان هیدروژن نفوذپذیر، ترکیب شیمیایی ویژه یا نوع پوشش فلاکس هستند. شناخت دقیق این علائم برای پروژههای حساس صنعتی حیاتی است و مستقیماً بر کیفیت، دوام و ایمنی جوش تاثیر میگذارد. علاوه بر این، آگاهی از این مشخصات به شما کمک میکند قیمت الکترود را بهتر ارزیابی کرده و خریدی مقرونبهصرفه داشته باشید. به عنوان مثال، الکترودهای کمهیدروژن یا مقاوم به رطوبت قیمت بالاتری دارند، اما کیفیت نهایی جوش را تضمین میکنند..

ساختار کلی نامگذاری الکترودهای جوشکاری
حروف انتهایی صرفاً تزئینی نیستند؛ آنها اطلاعات دقیقی درباره مقاومت مکانیکی، رفتار در برابر دما و کاربرد صنعتی الکترود ارائه میدهند. تفاوت بین یک جوش معمولی و یک جوش صنعتی ایمن، گاهی در همین حروف پنهان است.
برای درک بهتر، ساختار الکترود E7018-G را بررسی میکنیم:
E: الکترود (Electrode)
70: مقاومت کششی فلز جوش برابر با 70 ksi (حدود 490 مگاپاسکال)
1: موقعیت جوشکاری (1 = تمام وضعیتها)
8: نوع پوشش و جریان مجاز (پوشش قلیایی با پودر آهن)
G: تولید و آنالیز با توافق مشتری (پسوند)
اهمیت حروف پسوندی (Suffix Letters)
ویژگیهایی که در شماره اصلی درج نمیشوند، توسط حروف انتهایی مشخص میگردند. این موارد شامل موارد زیر است:
- مقاومت به رطوبت
- مقدار هیدروژن قابل نفوذ (Diffusible Hydrogen)
- مقاومت به حرارت و خوردگی
- ترکیب شیمیایی خاص (حاوی نیکل، مولیبدن و…)
به عنوان مثال، در الکترود E7018-H4R، کد H4 نشاندهنده هیدروژن نفوذپذیر کمتر از 4 میلیلیتر در هر 100 گرم فلز جوش است و حرف R مقاومت بالا در برابر رطوبت را نشان میدهد.
جدول کامل معنی حروف انتهایی الکترودها
| حرف/کد | مفهوم و ویژگی مهندسی |
|---|---|
| R | مقاومت به رطوبت (حفظ خواص پس از 9 ساعت در محیط مرطوب) |
| H | هیدروژن (هیدروژن کمتر = جوش بهتر و کاهش احتمال ترک) |
| B1 | مقاومت به حرارت (افزایش Cr و Mo) |
| B2 | مقاومت به حرارت (درصد Cr و Mo نسبتاً بیشتر) |
| B3 | مقاومت به حرارت (حاوی Cr، Mo و V) |
| W | مقاومت به خوردگی اتمسفری (مس Cu بالا) |
| K | اکسیژن کشتهشده (فاقد اکسیژن، پایداری قوس الکتریکی) |
| 1 | مقاومت به ضربه (افزایش Mn و Ni، بهبود چقرمگی در دمای پایین) |
| A1 | مقاومت به حرارت (افزایش Mo) |
| C | مقاومت در برابر ترک (افزایش Ni، بهبود سختی، استحکام و خاصیت الاستیک) |
| D | استحکام مکانیکی بالا |
| G | تولید و آنالیز بر اساس توافق مشتری و تولیدکننده |
| Mo | استحکام بالا، مقاومت به خزش و حرارت |
| Ti | بهبود ساختاری فولاد در حد کم |
| 15 | روکش قلیایی در الکترودهای استیل |
| 16 | روکش روتیلی در الکترودهای استیل |
| 17 | روکش روتیلی-اسیدی در الکترودهای استیل |
| NM | حاوی نیکل و مولیبدن (Ni+MoNi + Mo) |
| Si | مقاومت به پوستهشدن در دمای بالا، خوردگی اسیدی و افزایش خاصیت فنری |
| M | روکش مقاوم به رطوبت |
| L | کمکربن (Low Carbon)، کاهش حساسیت به خوردگی بیندانهای (مثال: E308L) |
| P | مناسب برای مخازن تحت فشار (Pressure Vessel) |
| Cb یا Nb | نیوبیوم/کلمبیوم (پایدارسازی کاربیدها در فولادهای زنگنزن مانند E347) |
| HB | بازدهی بالا (High Build) |
حروف مرتبط با هیدروژن (H)
پسوند H میزان هیدروژن قابل نفوذ را بر حسب میلیلیتر در 100 گرم فلز جوش نشان میدهد:
- H4: حداکثر 4 ml هیدروژن در 100 g فلز جوش
- H8: حداکثر 8 ml هیدروژن
- H16: حداکثر 16 ml هیدروژن
الکترودهای دارای کد H4 در جوشکاری فولادهای پرکربن یا کمآلیاژ که مستعد ترک هیدروژنی هستند، کاربرد دارند.
کاربرد صنعتی حروف پسوندی الکترود
۱. صنایع پتروشیمی و پالایشگاهی: به دلیل نیاز به مقاومت در برابر خوردگی و دمای بالا، از پسوندهای B2، B3، W یا Mo استفاده میشود.
۲. نیروگاهها و بویلرها: برای تجهیزات تحت فشار، الکترودهای A1، P یا Cb/Nb انتخابهای استانداردی هستند.
۳. صنایع ساختمانی: در شرایط عادی الکترودهای E6013 یا E7018 کاربرد دارند، اما در محیطهای مرطوب، پسوند H4R ایمنی و مقاومت را افزایش میدهد.
۴. صنایع دریایی: در محیطهای اشباع از رطوبت، کدهای R یا M برای جلوگیری از تخلخل در جوش الزامی است.
تفاوت الکترودهای دارای پسوند G و بدون پسوند
حرف G مخفف General یا سفارشی است و نشان میدهد الکترود دارای ترکیب شیمیایی خاصی است که بر اساس نیاز مشتری تنظیم شده است. به عنوان مثال، عناصر آلیاژی E7018-G ممکن است در برندهای مختلف متفاوت باشد. بررسی گواهی آنالیز فنی (Certificate) قبل از استفاده از این الکترودها الزامی است.
